یکی از مهم ترین مسائل ادبی چند دهة اخیر ایران، چاپ رمان ها و داستان های زنان است. این آثار گاهی با رویکردی فمینیستی و کاربرد پررنگ اسطوره های مؤنّث، اوضاع جدیدی را نشان می دهد. بلقیس سلیمانی ازجمله زنان داستان نویس است که در داستان های خود از اسطوره بهره فراوانی برده است. پژوهش حاضر با روش توصیفی– تحلیلی و مرور بر همة آثار بلقیس سلیمانی در پی تحلیل چگونگی و دلایل بازسازی و بازآفرینی مضامین و روایت های اسطوره ای در آثار این نویسندة زن معاصر است. پس از تأمّل در داستان های سلیمانی، این نتیجه حاصل شد که او از اسطوره ها و کهن الگوها به شیوه های گوناگون و البتّه با هدف اجتماعی بهره می برد. وی در نشان دادن بی سامانی شخصیت های داستانی که نسخه ای از افراد جامعه اش هستند و نیز برای مبارزه با فرهنگ زن ستیز جامعة مردسالار، احساس مسئولیت می کند و اسطوره پردازی را چون ابزاری برای دفاع از هویّت زنان و بیان اهداف و خواسته های خویش برمی گزیند که بسامد اسطوره هایی چون گیاه پیکری زنانه، باروری و آنیما و آنیموس در آن ها بسیار است.

بینش دووجهی/ تفکر دوسویه گی یکی از بنیادی ترین بن مایه های اسطوره ای است که در ادبیات و روایت های داستانی بازآفرینی و بازتولید می شود. در آگاهی اسطوره ای فاصله ی زمانی و مکانی امور، اشیاء و پدیدار ازبین می رود، عناصر ناهمگون و متضاد و همه ی تمایزات و تقابل ها به گونه ای درون فضا-مکان و زمان اسطوره ای و مقدس توزیع، مفصل بندی و معنا می شوند. جستار حاضر با تکیه بر بینش دووجهی/ دوتایی به تحلیل و مفصل بندی مفاهیم، پدیده ها و بن مایه های اسطوره ای در رمان سنجاب ماهی عزیز از فریبا دیندار می پردازد. زیرساخت دووجهی در همه ی مفاهیم و پدیده های داستان، درهم تنیده و موازی پیش می رود. نینا دختر نوجوانی است که با دشواری های سن بلوغ درگیر است: تجربه ی توامان جهان کودکی و ورود به جهان بزرگسالی، تجربه ی مرگ آیینی/ فرایند آیین گذار و تولد دوباره و پیوستگی معنای زندگی خویش با مرگ پدر؛ همه ی این دوسویه گی ها در لایه لایه ی دو زمان خطی(تقویمی و واقعی) و زمان حلقوی (اسطوره ای و بی کران) و مکان ملموس زندگی نینا و مکان ماندالاگونه ی او پیش می رود. این پژوهش نشان می دهد که چگونه نینا در فرایند نامه نگاری به شخصی ناشناس/ آقای ماهی از تضادها، تناقض ها و درگیری های درونی اش می گذرد و در رسیدن به فردیت و وحدت، هم به بلوغ جسمانی می رسد و هم با پذیرش مرگ پدر، به آرامش و بلوغ روحی و اجتماعی دست می یابد. واژه های کلیدی: آیین گذار، بینش دووجهی، تفکر اسطوره ای، رمان نوجوان، سنجاب ماهی عزیز.

در این مقاله، نگارنده کوشیده است تا به شیوه ای مستند و تحقیقی نشان دهد که مفاهیم، نگرش ها و اشارات اساطیری در میان شعرای معاصر تا چه اندازه مورد توجه قرار گرفته است؛ اما از ‎آنجایی که بررسی مضامین اسطوره ای سروده های همه شاعران این دوره در قالب یک مقاله ناممکن به نظر می رسید، با محور قرار دادن عمدگی های سبکی و برجستگی های فکری و هنری، چهار تن از شاعران مطرح این روزگار (نیما، اخوان، سپهری و شفیعی کدکنی) برگزیده شدند و به صورت گذرا، اشارات، نگرش ها و بینش های اساطیری جلوه یافته در اشعار آنان به طور مستقل بررسی شد و هر عنوان، تعبیر، مفهوم و یا مطلبی که به نوعی نمودار اندیشه و دیدگاهی کل گرا، نمونه وار و اسطوره ای بوده، مورد توجه و نقد قرار گرفت.

آقای محمدرضا طالبان نقدی بر مقاله «ارزیابی درونی از کیفیت خروجی نظام آموزش جامعه شناسی در ایران» (فاضلی و همکاران، 1394) نوشته اند. این نقد در بردارنده مجموعه ای از انتقادات روش شناختی است که تلاش می شود درباره هر یک از آن ها توضیح داده شود. پیش از هر چیز از ایشان سپاس گزاریم که وقت گران بهای خویش را برای نوشتن نقدی تفصیلی مصروف داشته اند.